تبلیغات
كلمه میراث بشر است - ختب


ائتیمولوژی ( کؤک آراما - ریشه یابی ) كلمات

درباره وبلاگ:


آرشیو:


طبقه بندی:


آخرین پستها :


پیوندها:



پیوندهای روزانه:


صفحات جانبی:


نویسندگان:


ابر برچسبها:


آمار وبلاگ:



Admin Logo themebox

ختب

نوشته شده توسط:ماحمیت سینماز
جمعه 13 خرداد 1390-06:48 ب.ظ

خَـتَـب (xətəb)

منبع: نگاهی نوین به اسامی کهن در شهرستان میانه، دکتر فیروز سیمین فر، ص 131

مطلب داخل {} از نویسنده وبلاگ است

ختب یا خاتاب نام روستائی در بخش مرکزی دهستان اوچ تپه‌ی شرقی شهرستان میانه می باشد.

نام آبادی در اصل قاتاب است ولی آنرا خطب می نویسند. (1)

«خاتاب» اسمی است که از واژه‌های «خاتا» و «آب» تشکیل شده است.

«خاتا» یا «خاتای» از قبائل قدیمی آذربایجان می باشد که از تشکیل دهنده‌های قدیمی ترکهای آذربایجان می باشد. (2)

از نظر ریشه شناسی «خاتای» از واژه‌های «خات» و «آی» تشکیل شده است.

شکل اولیه واژه‌ی خات، قات بوده است که در اثر تبدیل حرف «ق» به حرف «خ» (که در ترکی امری معمول است) بصورت خات در آمده است مثل تبدیل: قاغان به خاقان و قاتون به خاتون {قالی به خالی}. قات در زبان ترکی قدیم و در تعدادی از زبانهای ترکی به معنی «محکم و زورمند» می باشد.(3)

«آی» در زبان ترکی به معنی ماه بوده و در مفهوم اساطیری به معنی «الهه و آفریننده» بوده است. (4)

آب آخر واژه‌ی خاتاب به معنی آبادی و پسوند اسم روستا و آبادی در زبان ترکی آذربایجانی می باشد. {مثل: ساراب/ دالاب: دال+آب، چاله های کوچکی در جلوی چشمه درست می کنند و آب در آن جهت آب خوردن گله جمع می شود، از فعل دالماق به معنی راکد ماندن و پسوند آب ... و به نظر من کلمه تالاب که در فارسی استفاده می شود نیز همین است. و معادل فارسی اینها مُرداب می باشد}

بنابراین خاتاب به معنی آبادی قبیله‌ی خاتای یا آبادی الهه قدرتمند و زورمند می باشد. شاه اسماعیل صفوی اشعار ترکی خود را با تخلص ختایی سروده است و همچنین ختایی اسم یک آهنگ آشیقی منسوب به قبیله خاتای می باشد.

{در روستای پیرسقا جنوب غرب چاراویماق- اسم محلی حتب می باشد که به توجه به تلفظ بعضی از اهالی که خ را ح (ه) تلفظ می کنند می شود گفت این همان ختب است. در روستاهای اطراف پیرمردان آشیق خسته قاسیم را حسته قاسیم می گویند و کلمات حَـتی (həti) خطاب به پسر بچه ها - و خَــتـه‌میر/حَــتـه‌میر خاتای میر- نیز در ارتباط با این کلمه می باشند. و در این رابطه با توجه به کلمه کاتابابا به معنی پدربزرگ در بین ترکهای خراسان می توان گفت که کلمه خدا/خدای فارسی نیز می تواند از همین ریشه باشد. کاتا تلفظ ترکی ترکیه ای و خراسانی از خاتا می باشد. مثل خاتین که کادین تلفظ می شود.}

منابع:

1-    میانه، محمد صادق نائبی، صفحه 271

2-    آذربایجان سوی کؤکونو دوشونه‌رکن، میر علی سیدوف، صفحه 564

3-   ایضا" صفحه (جا افتاده)

4-   نگاهی به واژه‌های اساطیری آذربایجان، صمد چایلی، صفحه 56



تاریخ آخرین ویرایش:- -