تبلیغات
كلمه میراث بشر است - پسوند آت/ات


ائتیمولوژی ( کؤک آراما - ریشه یابی ) كلمات

درباره وبلاگ:


آرشیو:


طبقه بندی:


آخرین پستها :


پیوندها:



پیوندهای روزانه:


صفحات جانبی:


نویسندگان:


ابر برچسبها:


آمار وبلاگ:



Admin Logo themebox

پسوند آت/ات

نوشته شده توسط:ماحمیت سینماز
دوشنبه 9 خرداد 1390-05:39 ب.ظ

مـــرنـــــــد/هـــورانــــــد

 

 مرهت (مرند) به معنی مكان بزرگ و وسیع می باشد.

هورات (هوراند) به معنی مكان آفتاب می باشد.

 

در ریشه شناسی نامهای جغرافیایی در نظر نگرفتن دقائق و ظرائف زبان منطقه باعث به درد سر افتادن محقق و ارائه نظرات غیر منطقی و دور از واقعیت می شود چنانچه در وجه تسمیه شهر خوی با نادیده انگاشتن معنی این نام در زبان ترکی مردم منطقه وجه تسمیه های عجیب و غریبی برای آن ارائه شد. ولی غافل از اینکه این کلمه به معنی سرزمین پست و گودال مانند و به عبارت دقیق ترکی اش چوخور است.

در مورد نامهای هوراند و مرند نیز به نظر من چنین امری واقع شده است. و با نادیده گرفتن شدن پسوند آت/ات به عنوان پسوند مکان ساز سعی در توجیه آن نامها شده است. در حالی که پسوند مذکور در زبان ترکی هرچند اندک مورد استفاده بوده و معادل پسوندهای مکان ساز "آن/گان/قان/غان/یان" می باشد. و شاید علت این نادیده گرفته شدن به خاطر تشابه این پسوند با پسوند جمع "ات" در عربی است.

نامهای هوراند و مرند در بین مردم از دیر باز هورات و مرهت تلفظ شده و می شود و خود این تلفظ بومی راهگشای معنی نام آنهاست.

چنانچه می دانیم کلمه مر/مار به معنی بزرگ و وسیع می باشد. و کلمه هور به معنی خورشید بوده و البته می تواند برگرفته از نام سلسله هوریها که در آذربایجان ساکن بوده اند باشد.

نمونه هایی از کلماتی که پسوند آت/ات در آنها به معنی مکان و محل می باشد:

سوآت/سووات(suat-suvat): آبشخور/ مكانی كه گله در آن آب می خورد و این مكان هر جائی كه آب باشد نیست بلكه مكانی است كه یك گله بتواند در آن آب بخورد مثلا" رودخانه یا دره بزرگ كه آب در آن جاری است و ساحل مناسب برای حركت گله دارد.

آرات: زمین و مكان صاف و هموار

داغات: این كلمه كه در تركیب داغ-داغات استفاده می شود معنی كوهستان را افاده می كند و جایی را كه كوه دارد بیان می كند نه كوهها را. داغاتدا آتیم واردی: در كوهستان اسبی رها كرده ام. {در زمان قدیم كه اسبها را در فصل پاییز در كوهستان رها می كردند. بیان می شد و اصطلاحا" به معنی داشتن چیزی كه دسترسی به آن ممكن نیست.)

شام: چمن داخل رودخانه /شامات: به بستر و مسیر ترك شده رود كه شام در آن قرار دارد گفته می شود/ چمنهای بستر رود

سئلات (selat): مكانی كه سیل می آید، مسیر سیل

کورات (korat): کور +ات / روستای کوراند در شهرستان اهر-بخش خاروانا-دهستان دیزمار قرار دارد كه مردم آنرا كورات تلفظ می كنند. در اینجا ات پسوند است و معنی آن مكان كور می باشد و كور دارای معانی:-------- می باشد.

قوماتوو(qumato)/قومات: قومات به زمینی كه دارای شن باشد و به عبارتی شن و خاك باهم مخلوط باشد گفته می شود. و قوماتوو زمینی را كه اكثریت آن خاك و اندكی شن و ... داشته باشد گویند و چنانچه می دانیم. "و/وو-o-ov" در آخر كلمات تصغیر كننده و تحقیر كننده هست.

ایمارهت/هامارات: زمینی كه به آیش گذاشته شده است/ زمینی كه شخم می زنند ولی چیزی در آن نمی كارند تا برای سال آینده آماده و تقویت شود.

زولمات (zulmat): زمینی كه دارای شیب فراوان بوده و همچنین پر از شن و سنگ نه چندان بزرگ باشد. (سیلدیریم دن خطرلی: از زمین سیلدیریم بدتر است) سیلمات/سیلیمات: چنانچه می بینیم این كلمه از نظر معنی و ریشه شناسی با سیلدیریم یكی است و ریشه هر دو سیل (شاید از فعل سیلماق به معنی پاك كردن و خالی كردن چون این زمینها خالی از نباتات هستند) می باشد و زولمات همان سیلیمات/سیلمات ---- زولمات است. زولمات دربندی نام محلی مشهور در اجیرلی آذربایجان غربی است.

هرات: شهر مشهوری در افغانستان

آباد: این كلمه نیز با پسوند آت در ارتباط است در تلفظ مردمی آن با كلمه آوات/آواد روبرو هستیم كه می تواند تركیبی از كلمه آو/ائو و پسوند ات باشد. به معنی جایی كه خانه و كاشانه است. و البته اگر آو را شكار و صید در نظر بگیریم بازم این معنی درست است چون اگر به زندگی اولیه بشر نگاه كنیم جایی آباد بوده كه صیدی در آن یافت می شده است.

سالات/سالاتون(salatun):  سالاتون نام یك مرتع پر سیلدیریم در روستای تالیب چاراویماق است كه باید گفت می تواند از تركیب سالا (صخره و سنگ بزرگ یكدست) و تون (تونبهتون دوشموش) به معنی گور و دخمه و ... باشد و یا از تركیب سالات و "ون" باشد كه در این صورت كلمه سالات نیز معنی زمین پرصخره و سنگ را می دهد. و نام سالات اوستو یعنی بالای چنین منطقه ای

سئیوهت (seyvət): سو + ات، سئیوهت جوی آب را كه روی آن را با سنگ هموار و صاف بزرگ پوشانده باشند گویند و معمولا" در خانه هایی كه كف شان رطوبت دارد از چنین جویی استفاده می شود و وجه تسمیه آن به خوبی معلوم است. /سووهت

سوفات/صوفات(؟) (sufat): صورت/اوز/ رو/ رخ/ مكان آبدار/ خیلی ها این كلمه را با كلمه صفت عربی یكی می دانند ولی به نظر من این یك كلمه تركی با پسوند ات به معنی مكان آبدار می باشد چنانچه برای صورت انسان كلمه آب زیاد كاربرد دارد: اوزو سولو: حرف گوش كن/ اوزونده سویو یوخ: بی آبرو و گستاخ است/ اوزونون سویون آلدیم: آبروش را گرفتم  و ... و این معنی در تركیب كلمه فارسی آبرو نیز مستتر است.

بارات: جبهه/ استحکامات نظامی/ باراتلو: نام طائفه

در ادامه باید دو نام زیر را نیز در نظر گرفت:

اوریاد (oryad-uryad): قسمتی از زنجان كه باید گفت از كلمه اوری (شهر و خانه) + اد (ات) و یا اور (ساختن و برپا داشتن خانه و ...) + یاد (تلفظی دیگر از اد/ات) است.

بُنیاد (bonyad)كندی: روستای بنیاد کندی چاراویماق كه در تلفظ محلی بینیاد(bınyad)/بینهیاد (binəyad) كندی گفته می شود نیز دارای پسوند ات/اد و یا "یاد" می باشد. كلمه بین در تركی معنی بركت و اساس و ریشه دارد عبارت ایشی بین توتمادی (كارش نگرفت) بورا كیم بین قویوب؟ (كی اینجا را آباد كرده است؟) و بینه به معنی اساس و عمارت و خانه و ریشه و نیاكان است. (بینه بابا: نیاكان/ آبا و اجداد، بینه بابا زامانیندان بیز بوردا یاشاییردیق/ بو كنده آتابابامیز بینه قویوب)

 

نتیجه گیری:

با توجه به مطالب بالا می توان گفت:

1-    مرهت (مرند) به معنی مكان بزرگ و وسیع می باشد.

2-  هوراند به معنی مكان آفتاب می باشد.

(البته اگر هورات را برگرفته از هورآتان (هورآسان/خراسان) بدانیم به معنی مكان برآمدن خورشید می باشد)



تاریخ آخرین ویرایش:دوشنبه 9 خرداد 1390 05:54 ب.ظ